Classicisme1870
Beata Beatrix
Dante Gabriel Rossetti
Het oog van de conservator
"Rossetti breekt met de traditionele vertelling om niet de dood, maar een mystieke transformatie te schilderen, waarbij gouden licht en esoterische symbolen de overgang naar de eeuwigheid aankondigen."
Dit manifest van het prerafaëlitisch symbolisme overstijgt Rossetti's persoonlijk rouwproces door de dood van zijn muze Elizabeth Siddal te versmelten met de spirituele extase van Dante's Beatrice.
Analyse
Beata Beatrix neemt een unieke plaats in de kunstgeschiedenis in als een brug tussen het minutieuze realisme van het vroege prerafaëlisme en het etherische symbolisme. Geschilderd enkele jaren na de tragische dood van zijn vrouw Elizabeth Siddal, is het werk een loutering voor Dante Gabriel Rossetti. Hij herinterpreteert hierin Dante Alighieri's "Vita Nuova" en projecteert zijn eigen verdriet in de mythe van Beatrice Portinari. De expert ziet dit als een werk van puur geheugen.
De centrale mythe is de dood van Beatrice, zoals beschreven door Dante, maar Rossetti kiest ervoor om het precieze moment van haar spirituele overgang te illustreren. In tegenstelling tot middeleeuwse voorstellingen ligt Beatrice niet op haar sterfbed; ze zit met gesloten ogen in een staat van extase of trance. Om goed te begrijpen wat we zien, moet men beseffen dat het schilderij geen fysieke scène in Florence voorstelt, maar een mentale visie. De stad op de achtergrond is een dromerig Florence.
De analyse van de expert onderstreept de complexiteit van de betekenislagen. Het rood van Beatrice's kleding is niet alleen een esthetische kleur; het vertegenwoordigt passie en vitale energie, terwijl het groen van haar tuniek hoop en regeneratie symboliseert. De aanwezigheid van de Ponte Vecchio en de figuren van Dante en de Liefde op de achtergrond versterkt de narratieve structuur van de rouw. De Liefde, met een vlammend hart, lijkt het stokje over te dragen aan Dante.
Ten slotte is het werk een studie naar het stilzetten van de tijd. Rossetti gebruikt een ijle schildertechniek, op sommige plaatsen bijna wazig, om te suggereren dat Beatrice al tot de ether behoort. Deze benadering loopt vooruit op de Europese symbolistische beweging, waar rauwe emotie voorrang heeft op anatomische precisie. Het schilderij fungeert als een visueel gedicht waarin elk element bijdraagt aan een sfeer van heilige melancholie.
Het eerste geheim ligt in de symboliek van de vogel. Hoewel hij op een duif lijkt, is de bloedrode kleur ongebruikelijk. Het is een boodschapper van de dood, maar ook een directe verwijzing naar laudanum. De vogel legt een witte papaver in de handen van Beatrice, de bloem van vergetelheid en eeuwige slaap. Dit is een aangrijpend biografisch geheim: Elizabeth Siddal stierf aan een overdosis laudanum (opiumtinctuur), en Rossetti verbindt zo het lot van zijn vrouw met dat van Beatrice.
Een technisch geheim omringt de totstandkoming van het schilderij. Rossetti begon aan het werk voor de dood van Lizzie, maar liet het jarenlang onvoltooid. Na de zelfmoord van zijn vrouw in 1862 hervatte hij het doek als een daad van boetedoening. Het duisterste geheim is dat Rossetti zijn originele gedichtenmanuscripten in Lizzie's kist liet begraven, tussen haar rode haren. Jaren later liet hij het lichaam opgraven om zijn gedichten te publiceren – een daad die hem achtervolgde.
De zonnewijzer in het schilderij verbergt een precies temporeel geheim. Hij wijst naar het cijfer negen. Voor Rossetti was het getal 9 mystiek verbonden met Beatrice en Lizzie. Volgens Dante stierf Beatrice op het negende uur van de negende dag van de maand, en zij was zelf een "negen", een wonder waarvan de wortel de Drie-eenheid is. Dit detail is geen eenvoudige decoratie maar een esoterische sleutel die de tijdelijkheid van het schilderij structureert.
Er bestaat een geheim over de kleuren die gebruikt zijn voor de schaduwen. Om het halo-effect rond Beatrice te verkrijgen, gebruikte Rossetti geen zwart. Hij bracht lagen van diepblauw en natuurlijke omber aan om een "lichtgevende duisternis" te creëren. Dit procedé laat Siddal's iconische rode haar stralen alsof het van binnenuit verlicht wordt, een ateliergeheim bedoeld om het vlees te vergoddelijken en het haar te veranderen in een prerafaëlitische heilige uitstraling.
Ten slotte wordt het geheim van de oorspronkelijke opdracht vaak vergeten. Hoewel het werk een puur artistieke impuls lijkt, werd het aangemoedigd en uiteindelijk gekocht door William Graham, een politicus en verzamelaar die Rossetti's obsessie begreep. Graham stond Rossetti toe het schilderij lang na de geplande leveringsdatum te houden, beseffend dat de kunstenaar aan een persoonlijk heiligdom werkte. De lijst bevat citaten uit de Klaagliederen van Jeremia.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk dier laat een witte papaver in de handen van Beatrice vallen?
Ontdekken
