Classicisme1667
Colbert presenteert de leden van de Koninklijke Academie van Wetenschappen aan Lodewijk XIV
Charles Le Brun
Het oog van de conservator
"Let op de overvloed aan wetenschappelijke instrumenten — wereldkaarten, skeletten, sextanten — die de koninklijke salon transformeren in een universeel laboratorium van de moderniteit."
Een grandioze viering van koninklijk mecenaat waarbij wetenschap een instrument wordt voor de glorie van de staat. Lodewijk XIV ontvangt de geleerden als veroveraars van een nieuwe intellectuele wereld.
Analyse
Dit monumentale werk illustreert een belangrijk keerpunt in het beleid van Lodewijk XIV: de institutionalisering van onderzoek. Onder impuls van Colbert stichtte de koning in 1666 de Koninklijke Academie van Wetenschappen, niet alleen uit liefde voor kennis, maar als een machtsmiddel. De scène toont een symbolische presentatie van de leden, waaronder de astronoom Cassini en de wiskundige Huygens, in een kader dat hoofse pracht vermengt met de strengheid van studie. Le Brun slaagt erin intellectueel werk "nobel" te maken, dat gewoonlijk naar donkere kamers werd verbannen, door het in het hart van de iconografie van Versailles te plaatsen.
De diepgaande analyse onthult dat elke geleerde met bijna senatoriale waardigheid wordt behandeld. Ze zijn geen loutere dienaren, maar de architecten van de materiële grootsheid van het koninkrijk. Via hen claimt de koning de beheersing van de tijd (astronomie) and de ruimte (geografie). Het schilderij fungeert als een manifest van het classicisme, waarbij de rationele orde van de wetenschap beantwoordt aan de politieke orde van de absolute monarchie.
De mythe van de "Koninklijke Wijsheid" staat hier centraal. Lodewijk XIV wordt voorgesteld als een nieuwe Salomo, de wijze koning die zich omringt met de briljantste geesten om de natuur te beheersen. Deze quasi-mythologische dimensie transformeert een eenvoudige administratieve scène in een allegorie van de Vooruitgang. De instrumenten op de voorgrond zijn niet alleen gereedschappen, het zijn de nieuwe attributen van macht, net als de scepter of de kroon.
Le Brun gebruikt een palet van rijke en verzadigde kleuren om de gebeurtenis te verheerlijken. De fluwelen draperieën van de koning contrasteren met de metalen precisie van de wetenschappelijke instrumenten. Deze dialoog tussen luxe en techniek onderstreept dat de Franse wetenschap destijds de rijkste van Europa was, gefinancierd door de koninklijke schatkist om rivaliserende machten, met name Engeland, te overtreffen.
Ten slotte getuigt het werk van de nauwe samenwerking tussen kunst en wetenschap in die tijd. Le Brun, als Eerste Schilder, moet de inzet van het gepresenteerde onderzoek begrijpen om het getrouw te illustreren. Deze synergie definieert de geest van de Franse 17e eeuw: een wil om de wereld te ordenen door de rede, onder auspiciën van een monarch die beschermer is van kunst en wetenschap.
Het meest fascinerende geheim van dit werk ligt in het bewuste anachronisme. Hoewel de oprichting van de Academie dateert uit 1666, bevat het schilderij ontdekkingen en instrumenten die pas enkele jaren later werden verworven. Le Brun schilderde geen specifiek moment, maar een historisch "totaalbeeld" bedoeld om de wetenschappelijke balans van de regering over een lange periode te verheerlijken.
Een zorgvuldig onderzoek van de gezichten onthult dat sommige leden van de Academie op een zeer geïdealiseerde manier zijn weergegeven, terwijl andere portretten van bijna fotografische precisie zijn. Er wordt gefluisterd dat Le Brun rekening moest houden met de ego's van de geleerden, waarbij hij meer licht gaf aan degenen die in de gunst stonden bij Colbert. De positie van Cassini onderstreept bijvoorbeeld zijn cruciale belang voor de cartografie van het koninkrijk.
De wereldkaart in het midden bevat een verborgen politiek detail. Hij is zo georiënteerd dat Frankrijk precies in het midden van de bekende wereld verschijnt en uitstraalt over de andere continenten. Het is een cartografische weergave die diende als propaganda, waarbij de geopolitieke centraliteit van Lodewijk XIV tot ver buiten de Europese grenzen werd bevestigd.
Er bestaat controverse over de locatie van de scène. Hoewel het lijkt op een salon in Versailles, is het in werkelijkheid een imaginaire architecturale constructie. Le Brun creëerde een ideale ruimte die het paleis en het observatorium versmelt, aangezien het Observatorium van Parijs in die tijd nog in aanbouw was. Het schilderij diende dus als een mentaal "model" voor hoe de plek van de officiële wetenschap eruit moest zien.
Ten slotte geeft een conserveringsgeheim aan dat sommige schaduwen op de voorgrond in de loop der tijd donkerder zijn geworden, waardoor schetsen van hydraulische machines bedoeld voor de tuinen van Versailles gedeeltelijk gemaskeerd zijn. Deze schetsen bewijzen dat de Academie niet alleen een kring van theoretici was, maar een technische crisiscel in directe dienst van de plezieren en logistiek van de koning.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke iconografische subtiliteit gebruikt Le Brun op de voorgrond om aan te geven dat wetenschap voortaan een pijler van de Franse soevereiniteit is?
Ontdekken
