Annonciatie

Fra Angelico's Annunciatie in het Prado is een theologisch en artistiek manifest van het Quattrocento. De mythe is gebaseerd op het Bijbelse verslag uit het Evangelie van Lucas, waarin de aartsengel Gabriël de Maagd Maria bezoekt om aan te kondigen dat zij de Zoon van God zal baren. Angelico illustreert echter niet alleen de tekst; hij ensceneert het precieze moment van de Incarnatie als het spilpunt van de menselijke geschiedenis. Het licht dat de scène baadt, is niet alleen optisch, maar metafysisch, symbool voor de Heilige Geest. De articulatie tussen verleden en heden is hier fundamenteel. Links herinnert de verdrijving van Adam en Eva uit de Hof van Eden aan de erfzonde, terwijl rechts onder de loggia Maria haar lot aanvaardt en de "Nieuwe Eva" wordt. Dit contrast onderstreept de verlossende missie van Christus nog voor zijn geboorte. Als dominicaner monnik gebruikt Fra Angelico zijn schilderkunst als een catechetisch hulpmiddel, waarbij hij de picturale ruimte transformeert in een plaats van contemplatie voor de kijker. De stylistische analyse onthult een ontluikend maar reeds diepgaand meesterschap over het lineair perspectief. Angelico omarmt de innovaties van Brunelleschi en Masaccio, terwijl hij een gotische fijngevoeligheid behoudt in de behandeling van gezichten en texturen. De Korinthische zuilen en de architectuur van de loggia verankeren de scène in een meetbare ruimtelijke realiteit, typerend voor het Florentijnse humanisme. Deze alliantie tussen geometrische strengheid en spirituele zachtheid geeft het werk een morele autoriteit. Ten slotte getuigt de behandeling van de natuur in het linkergedeelte van een bijna wetenschappelijke observatie van de flora. Elke bloem en elk kruid in de Hof van Eden lijkt een symbolische lading te dragen. Angelico slaagt erin het paradijs tastbaar te maken. De omsloten tuin (hortus conclusus) symboliseert de maagdelijkheid van Maria, waardoor een heilige besloten ruimte ontstaat in een wereld die intellectueel en spiritueel volop in beweging is.