Impressionisme1877
De rode daken, hoek van een dorp, wintereffect
Camille Pissarro
Het oog van de conservator
"Observeer hoe Pissarro banale boerderijdaken transformeert tot een mozaïek van vibrerende kleuren. Het dichte netwerk van kale takken op de voorgrond creëert een visueel filter dat de blik dwingt door te dringen in de picturale materie en de geometrische structuur van het dorp."
Dit meesterwerk uit Pissarro's rijpe periode (1877) verheft een bescheiden hoekje van het dorp Saint-Ouen-l'Aumône. De kunstenaar ontplooit een gedurfde chromatische harmonie waarin de warmte van de rode dakpannen een dialoog aangaat met het koude licht van een kristalheldere winter.
Analyse
Dit werk, geschilderd in het jaar van de derde impressionistische tentoonstelling, markeert een keerpunt waarop Pissarro afstand neemt van eenvoudige atmosferische notitie ten gunste van dieper structureel onderzoek. Hij vestigt zich aan de voet van de Côte des Mathurins en legt de daken van de boerderij van de Folie vast. In tegenstelling tot Monet, die de vorm soms in het licht laat oplossen, behoudt Pissarro hier een constructieve soliditeit. Elk huis behoudt zijn massa en loopt bijna vooruit op het toekomstige werk van Cézanne.
De lichtanalyse is hier paradoxaal: hoewel de scène winters is, suggereert de warmte die van de aarde en de daken uitgaat een lage maar intense zon. Pissarro gebruikt het thermische contrast van de kleuren om de ruimte te dynamiseren. Het oranje, baksteenrood en gebrande oker van de daken worden versterkt door het bleke blauw van de lucht. Het is een les in puur colorisme waarbij het onderwerp slechts een voorwendsel is voor optische experimenten.
De context van creatie is die van een landelijk leven dat Pissarro koestert om zijn eenvoud. Er is hier geen "mythe", behalve die van de voedende aarde en de menselijke habitat geïntegreerd in de natuur. De kunstenaar waardeert het alledaagse om er een universele poëzie uit te halen. Deze benadering weerspiegelt zijn sociale overtuigingen: schoonheid ligt niet in het uitzonderlijke, maar in de juiste perceptie van de realiteit.
Ten slotte wordt de toets van Pissarro in 1877 pasteuzer en zwaarder. Hij bewerkt de verf met kleine gekruiste penseelstreken, waardoor een trillend oppervlak ontstaat dat het licht fysiek vangt. Deze materiële dichtheid geeft het landschap een bijna tastbare aanwezigheid. Je kijkt niet alleen naar het dorp, je voelt de ruwheid van de schors en de vochtigheid van de bevroren grond.
Een van de best bewaarde geheimen van dit werk is de directe invloed op Paul Cézanne. Destijds werkten Cézanne en Pissarro vaak zij aan zij. Het is bekend dat Cézanne de structuur van deze "Rode daken" bestudeerde om zijn eigen theorie van de "condensatie" van vorm te ontwikkelen. Zonder Pissarro's experimenten met de geometrie van landelijke volumes hadden het postimpressionisme en het kubisme wellicht niet dezelfde wegen bewandeld.
Een technisch geheim ligt in de afwezigheid van zwart. Pissarro bant zwart uit zijn palet volgens de radicale principes van het impressionisme. De donkerste zones zijn in werkelijkheid mengsels van ultramarijnblauw en karmijnrood. Deze techniek zorgt ervoor dat het doek een interne helderheid behoudt, zelfs in de schaduwzones, waardoor chromatische "gaten" in het oppervlak worden vermeden.
De volledige originele titel, "De rode daken, hoek van een dorp, wintereffect", is op zich een intentieverklaring. Pissarro koos er bewust voor om de kleur (rood) voor het onderwerp (het dorp) te plaatsen. Dit is een grote epistemologische breuk: kleur wordt het hoofdonderwerp, het fysieke object wordt het kenmerk van de tint.
Een ander geheim betreft de verflaag. Onderzoek met röntgenstralen onthult wijzigingen in de positie van bepaalde bomen. De kunstenaar heeft het netwerk van takken bewust verdicht om het effect van een visueel "rooster" te accentueren, wat bewijst dat achter de schijnbare spontaniteit een rigoureuze compositie schuilgaat.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Dit werk uit 1877 wordt vaak genoemd als het hoogtepunt van de samenwerking tussen Pissarro en Cézanne in Pontoise. Welk belangrijk structureel concept, dat vooruitloopt op het postimpressionisme, verkent Pissarro hier via het gordijn van bomen?
Ontdekken
