Barok1599
Narcissus
Caravaggio
Het oog van de conservator
"De uitstekende knie die de duisternis doorbreekt, de handen in onmogelijk contact met het water en het melancholische gezicht."
Hoogtepunt van clair-obscur: Caravaggio's Narcissus vangt het tragische moment van zelf-fascinatie, waarbij de reflectie een fatale grens wordt.
Analyse
Geschilderd aan het einde van de 16e eeuw, belichaamt deze Narcissus Caravaggio's naturalistische revolutie in het barokke Rome. De schilder wijkt af van traditionele herdersscènes om zich te concentreren op een radicale introspectie. De stijl wordt gekenmerkt door een krachtig tenebrisme, waarbij vormen opdoemen uit een diep zwart dat de leegte rond het ego symboliseert.
Op mythologisch vlak interpreteert Caravaggio Ovidius' Metamorfosen met een opvallende soberheid. Narcissus is gedoemd te beminnen zonder te kunnen bezitten. De uitleg van de mythe is hier een tragische circulariteit: de jongeman sluit zich op in een visuele lus waaruit hij niet kan ontsnappen. De psychologie is die van diepe melancholie.
Caravaggio's techniek berust op een dichte verfopbrengst en meesterlijk lichtbeheer. Clair-obscur dient om het onderwerp te isoleren van elke context, wat de indruk van een mentale ruimte versterkt. De bleke huid van Narcissus contrasteert met de luxueuze stoffen van zijn gewaad.
Ten slotte fungeert het werk als een metafoor voor de schilderkunst zelf. Voor Caravaggio is Narcissus de mythische uitvinder van de schilderkunst. De kunstenaar spiegelt zich aan Narcissus, wetende dat zijn kunst slechts een reflectie is. De duisternis benadrukt de kwetsbaarheid van schoonheid tegenover tijd en dood.
De toeschrijving aan Caravaggio werd lang betwist voor deze in de 20e eeuw werd geaccepteerd. Röntgenonderzoek onthulde dat het gezicht in de reflectie een iets oudere versie is, alsof het water al het toekomstige verval van het vlees toont.
Hoogstwaarschijnlijk gebruikte Caravaggio een horizontale spiegel om deze scène te schilderen. Het is een van zijn weinige schilderijen zonder enig decoratief element, wat voor die tijd ongelooflijk gedurfd was.
Chemische analyses tonen het gebruik van beenzwart voor de diepte. Het schilderij werd in 1913 herontdekt door Roberto Longhi, die onmiddellijk de hand van de meester herkende.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Waar kijkt Narcissus zo intens naar?
Ontdekken

