Barok1730
Portret van Charles Le Brun
Hyacinthe Rigaud
Het oog van de conservator
"Bewonder de virtuoze weergave van de satijnen draperie en de imposante aanwezigheid van de gravures van Le Bruns werk op de tafel, symbool voor de overdracht van klassieke kennis."
Het ultieme eerbetoon van Hyacinthe Rigaud aan de eerste schilder van Lodewijk XIV, waarbij de intellectuele autoriteit van de regent van de kunsten wordt vastgelegd. Een academisch meesterwerk.
Analyse
Dit portret, gemaakt voor Rigauds toelating tot de Koninklijke Academie in 1730, is een werk van esthetische en politieke toewijding. Hoewel het veertig jaar na de dood van Charles Le Brun werd geschilderd, slaagt Rigaud erin de man die de Franse smaak codificeerde te doen herrijzen. Le Brun wordt afgebeeld als een soevereine intellectueel, omringd door de instrumenten van zijn genie.
De historische context is cruciaal: in 1730 staat Rigaud op het hoogtepunt van zijn roem, maar hij kiest ervoor hulde te brengen aan de invloedrijke figuur uit de vorige eeuw. Le Brun wordt getoond in een houding van absolute waardigheid, wat de continuïteit tussen de Grand Siècle en de vroege 18e eeuw benadrukt.
De technische analyse onthult een verbazingwekkende beheersing van materiaalcontrasten. Het zware satijn van het gewaad vangt het licht met een bijna metaalachtige intensiteit, terwijl de huid van het gezicht een spirituele zachtheid bezit. Rigaud gebruikt een beperkt maar diep palet, gedomineerd door warme bruintinten en koude lichtaccenten.
De invloed van het hofportret wordt hier overstegen door een allegorische dimensie. Le Brun is niet alleen een man, hij is de Academie. Zijn hand die naar zijn eigen werk wijst, toont geen trots maar een intellectuele richting voor toekomstige generaties. Rigaud slaagt erin een postuum portret te maken dat levendiger aanvoelt dan die tijdens zijn leven.
Ten slotte fungeert het werk als een fakkeloverdracht. Door Le Brun te schilderen voor zijn eigen toelatingsstuk, plaatst Rigaud zichzelf in de lijn van de grote meesters. Hij bewijst dat het portret gelijk kan staan aan historieschilderkunst qua morele ambitie. Het is een meditatie over roem en de permanentie van artistieke uitmuntendheid.
Het grootste geheim van dit schilderij is dat het een temporele "collage" is. Rigaud heeft Le Brun nooit kunnen laten poseren aangezien hij in 1690 stierf. Hij gebruikte een buste van Coysevox en een portret van Largillierre, en versmolt deze bronnen tot een gelijkenis die echter dan de natuur is – een 18e-eeuwse "deepfake".
Een technisch geheim ligt in de handen. Rigaud was berucht om de moeilijkheid van het schilderen van handen. Röntgenfoto's toonden aan dat de handen van Le Brun meer dan tien keer zijn geretoucheerd om de perfecte houding van intellectueel gezag te bereiken. Er wordt gefluisterd dat Rigaud zijn eigen handen als model gebruikte.
De gravures op de tafel zijn niet toevallig gekozen. Ze stellen de "Veldslagen van Alexander" voor, het meesterwerk van Le Brun. Rigaud wijzigde echter details van de originele gravures zodat ze beter in het perspectief van het schilderij pasten, een vrijheid die alleen kenners van die tijd konden opmerken.
Het kostuum van Le Brun is een bewust anachronisme. In 1730 was de mode radicaal veranderd, maar Rigaud koos ervoor zijn model te kleden in de stijl van de jaren 1680. Dit verankert Le Brun in zijn tijdperk van absolute glorie en voorkomt dat het portret gedateerd overkomt.
Een intiemer geheim betreft de band tussen de twee mannen. Hoewel Rigaud wordt gezien als de erfgenaam van Le Brun, werd hij aanvankelijk door de Academie geweigerd onder diens voorzitterschap. Dit portret is dus ook een stille wraak: Rigaud treedt eindelijk toe tot de Academie door het beeld te gebruiken van degene die hem ooit slechts als een eenvoudige portrettist zag.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke technische prestatie moest Rigaud leveren om dit portret voor de Academie in 1730 te vervaardigen?
Ontdekken
