Classicisme1701
Portret van Lodewijk XIV
Hyacinthe Rigaud
Het oog van de conservator
"De regalia (kroon, scepter, hand van gerechtigheid), de met hermelijn gevoerde leliemantel en de benen van de koning als een danser, contrasterend met zijn verouderde gezicht."
Hét icoon van de monarchie bij goddelijk recht, dit staatsieportret uit 1701 door Hyacinthe Rigaud legt voor eeuwig het beeld van de Zonnekoning vast in al zijn heilige majesteit.
Analyse
Oorspronkelijk geschilderd voor Filips V van Spanje, de kleinzoon van Lodewijk XIV, was dit portret zo succesvol dat de koning besloot het in Versailles te houden. Historisch gezien markeert het werk het einde van de regeerperiode in 1701 en bevestigt het de onverminderde macht van de Bourbons ondanks oorlogen. Rigaud schildert niet alleen een man, maar de institutie van de monarchie zelf.
De "mythologische" context ligt in de doctrine van de "twee lichamen van de koning": het fysieke, sterfelijke lichaam en het politieke, onsterfelijke lichaam. Rigaud orkestreert deze dualiteit met psychologisch genie. Het gezicht van de koning, getekend door zijn drieënzestig jaar, drukt een majestueuze vermoeidheid uit, terwijl zijn lichaam de elegantie van een jonge balletdanser behoudt.
Rigauds techniek bereikt hier een hoogtepunt in de weergave van materialen. Het diepblauwe fluweel van de mantel, de smetteloze witte hermelijnvacht en de metaalglans van het zwaard "Joyeuse" zijn met tactiele precisie weergegeven. De kunstenaar gebruikt opeenvolgende glazuren om diepte te geven aan het textiel. Het spel van texturen creëert een symfonie van luxe.
Ten slotte dient het werk als een globaal politiek manifest. De machtsattributen zijn strategisch geplaatst: de kroon op een kussen, de scepter omgekeerd vastgehouden als een commandostaf. Dit portret is het prototype van het Europese staatsieportret en beïnvloedde alle hoven in de 18e eeuw. Het belichaamt het absolutisme waarin de koning het onbeweeglijke middelpunt is.
Een van de meest fascinerende geheimen betreft de vervaardiging "in onderdelen". Lodewijk XIV heeft nooit geposeerd voor het hele schilderij. Rigaud schilderde het gezicht op een apart klein doek dat hij later op het grote einddoek plakte. Hierdoor hoefde de koning slechts kort te poseren. Moderne röntgenfoto's hebben deze naad bij de nek bevestigd, onzichtbaar voor het blote oog.
Een ander mysterie ligt in de schoenen van de koning. Lodewijk XIV draagt schoenen met rode hakken, een onderscheiding die destijds exclusief was voorbehouden aan de hoge adel aan het hof. Deze rode hakken zijn niet alleen een modeaccessoire, maar een teken van kaste. Bovendien wordt het zwaard Joyeuse, het legendarische zwaard van Karel de Grote, anachronistisch gedragen, wat Lodewijk XIV symbolisch verbindt met de Karolingische keizers.
Wetenschappelijke analyses hebben aangetoond dat het rode fluwelen gordijn oorspronkelijk een complexere architectuur verborg. Rigaud koos ervoor om de achtergrond te vereenvoudigen, zodat de stofmassa als een koninklijke baldakijn zou fungeren en al het licht op de monarch zou concentreren. De lelies op de mantel zijn zo gerangschikt dat ze lijken mee te bewegen met de plooien.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk deel van zijn lichaam wilde Lodewijk XIV in dit portret in het bijzonder benadrukken?
Ontdekken
