Romantiek1884
Romeo en Julia
Frank Bernard Dicksee
Het oog van de conservator
"Het werk onderscheidt zich door de magistrale weergave van textiel en het gebruik van schemerlicht, dat het naderende einde van de onschuld en het leven van de geliefden symboliseert."
Dit meesterwerk van Dicksee, de quintessens van de Victoriaanse romantiek, legt het laatste afscheid van de geliefden van Verona vast met tragische sensualiteit en prerafaëlitische virtuositeit.
Analyse
Het werk illustreert de 3e akte, 5e scène van de tragedie van Shakespeare, op het precieze moment waarop Romeo Julia bij het aanbreken van de dag moet verlaten na hun enige huwelijksnacht. Dicksee kiest er niet voor om de dood te schilderen, maar het zwevende moment dat eraan voorafgaat, wat het beeld oplaadt met een immense emotionele spanning. De trouw aan de tekst is absoluut: men voelt de verscheurdheid tussen de leeuwerik, de boodschapper van de gevreesde dag, en de nachtegaal die Julia meent te horen om haar minnaar tegen te houden. Deze scène is het dramatische spilpunt waar liefde onherroepelijk in tragiek verandert.
Historische analyse onthult een diepe invloed van de prerafaëlitische beweging, hoewel het schilderij tegen het einde van de 19e eeuw werd geschilderd. Dicksee gebruikt een rijk palet en weelderige texturen om het verhaal te verheerlijken. Het contrast tussen de stralende jeugd van de gezichten en de zwaarte van de fluwelen en zijden stoffen onderstreept de menselijke kwetsbaarheid tegenover starre sociale structuren en de oeroude haat van de Capulets en Montagues. Het balkon wordt hier een poreuze grens tussen de heilige toevlucht van de slaapkamer en het dodelijke gevaar van de buitenwereld.
De psychologische dimensie wordt verkend via de lichaamstaal. De omhelzing is niet alleen gepassioneerd, hij is wanhopig. Romeo, met één been al over de balustrade, behoort al tot de ruimte van vertrek en ballingschap, terwijl Julia hem probeert terug te trekken in de intimiteit van de alkoof. Hun blikken kruisen elkaar niet echt; ze lijken beiden verloren in de voorgevoelens van hun noodlottige lot. Dicksee slaagt erin deze Victoriaanse melancholie te vangen, waarbij schoonheid intrinsiek verbonden is met dood en verlies.
De verklaring van de Shakespeare-mythe wordt hier overstegen door een esthetiek van de "Aesthetic Movement". De kunstenaar stelt zich niet tevreden met het vertellen van een verhaal, hij creëert een zintuiglijke sfeer. De klimbloemen, de ornamentele motieven van het tapijt en de fijnheid van het ijzerwerk van het balkon dragen bij aan deze wil naar "l'art pour l'art". Het werk wordt een universeel icoon van romantische liefde, in staat om de toeschouwer te raken ver buiten de specifieke kennis van het stuk, door de universaliteit van het offer uit liefde te kristalliseren.
Een technisch geheim ligt in het gebruik van licht: Dicksee gebruikte modellen in de open lucht om de exacte effecten van de zonsopgang op de huidskleur te bestuderen, maar voltooide het schilderij in het atelier om de kleuren te verzadigen. Deze hybride techniek geeft de scène die dromerige, bijna onwerkelijke aura die de late romantiek kenmerkt. Het licht komt niet alleen van buitenaf, het lijkt uit de witte jurk van Julia te komen, waardoor zij wordt aangewezen als de bron van zuiverheid in het schilderij.
Een verborgen detail bevindt zich in de motieven van de wandtapijten en het tapijt. Dicksee voegde subtiele florale symbolen toe: rode rozen voor de allesverterende passie, maar ook elementen die doen denken aan lelies, symbolen voor dood en begrafenis in de Victoriaanse iconografie. Deze visuele hints duiden op het tragische einde van de geliefden in de crypte van de Capulets. De kunstenaar speelt met een dubbele lezing waarbij de luxe van het decor een naderende macabere realiteit maskeert.
De keuze van het model voor Julia is een ander ateliergeheim. Dicksee zocht naar een schoonheid die zowel de Italiaanse adel als de prerafaëlitische kwetsbaarheid belichaamde. Hij maakte talloze schetsen om die uitdrukking van totale overgave te verkrijgen die grenst aan religieuze extase. Er wordt gezegd dat de houding van Romeo geïnspireerd was door de bewegingsstudies van de Italiaanse renaissance, waarbij hij probeerde zijn lichaam een atletische spanning te geven terwijl hij een poëtische gratie behield.
De receptiegeschiedenis van het schilderij is ook fascinerend. Hoewel het door sommigen werd bekritiseerd vanwege het overmatig sentimentele karakter, werd het in een moderne enquête verkozen tot "meest romantische schilderij van Groot-Brittannië". Dit blijvende succes verbergt het feit dat Dicksee moest vechten tegen de opkomst van het impressionisme en het modernisme, waarbij hij tot het einde toe een hoogstaande narratieve academische schilderkunst verdedigde. Het schilderij is een manifest van verzet tegen het verlies van onderwerp en emotie in de kunst.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Hoewel geschilderd in 1884, maakt Dicksee's meesterwerk gebruik van een chromatische verzadigingstechniek en een textuurweergave die de invloed verraden van een artistieke beweging die destijds in verval was. Welke?
Ontdekken
