Heilige Hieronymus aan het schrijven

Geschilderd rond 1605 voor kardinaal Scipione Borghese, stelt dit doek de heilige Hiëronymus voor, een van de vier kerkvaders van het Westen, in zijn monumentale inspanning om de Bijbel in het Latijn te vertalen. De historische context is die van de Contrareformatie, waarin de katholieke kerk de autoriteit van de Vulgaat probeert te herbevestigen tegenover protestantse kritiek. Caravaggio identificeert zich misschien met deze figuur van innerlijk ballingschap. De uitleg van de geschiedenis van de heilige Hiëronymus rust op zijn terugtrekking in de woestijn en een leven gewijd aan studie. In tegenstelling tot middeleeuwse voorstellingen die hem tonen als een kardinaal in zijn studeerkamer, portretteert Caravaggio hem als een uitgeklede asceet wiens enige rijkdom kennis is. De "mythe" van de geleerde heilige wordt hier gehumaniseerd: hij is geen abstracte theoloog, maar een oude man wiens lichaam het gewicht van de jaren draagt. Technisch gezien is het schilderij een manifest van het tenebrisme. Het licht komt niet uit een identificeerbare natuurlijke bron, maar lijkt een goddelijke emanatie te zijn die de vormen boetseert. Het vlees is geschilderd met brutaal naturalisme, met rimpels en uitstekende pezen. Het karmozijnrood van de kardinaalsmantel contrasteert heftig met de aardetinten van de huid, wat zowel herinnert aan kerkelijke waardigheid als aan de kwetsbaarheid van het vlees. Het werk verkent ten slotte de ijdelheid van aardse zaken. De schedel op het open boek is geen louter accessoire; het gaat in dialoog met het kale hoofd van de heilige. Caravaggio creëert een verontrustend parallellisme tussen de zetel van het denken en het overblijfsel van de dood. Het is een meditatie over de tijd: de tijd van het schrijven, het lezen en het voorbijgaande leven, dat alleen het geschreven spoor van de waarheid achterlaat.