Postimpressionisme1892
In de Moulin Rouge
Henri de Toulouse-Lautrec
Het oog van de conservator
"Het meest opvallende aspect is het gezicht van May Milton op de voorgrond rechts, van onderaf verlicht door een spookachtig groen licht dat de effecten van gasverlichting en de vervreemding van het feest oproept."
Dit postimpressionistische meesterwerk is een rauwe duik in het hart van het Parijse nachtleven en vangt de giftige en fascinerende sfeer van het beroemde cabaret in Montmartre. Toulouse-Lautrec portretteert zijn vrienden en zichzelf met een mix van melancholie en bijtende ironie.
Analyse
In de Moulin Rouge is veel meer dan een eenvoudige genrescène; het is een psychologisch groepsportret waarin elke figuur ondanks de nabijheid in zijn eigen eenzaamheid opgesloten lijkt. In het midden, rond een tafel, herkennen we de stamgasten uit de kring van Lautrec: de schrijver Édouard Dujardin, de danseres La Macarona, en de fotografen Paul Sescau en Maurice Guibert. Hun gezichten, getekend door vermoeidheid, contrasteren met de veronderstelde drukte van het cabaret en benadrukken de verborgen en vaak sombere kant van de Parijse geneugten tijdens de Belle Époque.
De kunstenaar gebruikt een gewaagd en zuur kleurenpalet, typerend voor zijn breuk met het klassieke impressionisme. Het elektrische groen dat over het gezicht van de vrouw op de voorgrond veegt en de oranje reflecties van het hout creëren een kunstmatige en verstikkende sfeer. Dit licht is niet natuurlijk; het symboliseert de elektriciteit en het gas die lichamen en gezichten transformeren zodra de nacht valt, waardoor de feestgangers het uiterlijk van tragische maskers of spoken krijgen.
Het werk fungeert als een sociologisch getuigenis over Montmartre, een wijk die destijds volop in verandering was. Door echte en identificeerbare personages op te nemen, documenteert Lautrec de "bohémien" niet als een romantisch ideaal, maar als een tastbare realiteit van vluchtige ontmoetingen en gedeelde melancholie. Het schilderij legt precies dat moment vast waarop het feest omslaat in verveling, een thema dat de kunstenaar na aan het hart lag omdat hij deze etablissementen dagelijks bezocht om te ontsnappen aan zijn eigen fysieke en sociale conditie.
De invloed van Japanse prenten (ukiyo-e) is duidelijk zichtbaar in de behandeling van de vormen en de gedurfde kadrering. Lautrec vereenvoudigt de silhouetten en gebruikt duidelijke contourlijnen om de personages van de achtergrond los te maken. Deze stilisering, gecombineerd met een snelle en soms nerveuze schildertoets, geeft het schilderij een vibrerende energie. De ruimte lijkt zich rond de toeschouwers te sluiten en nodigt ons uit om plaats te nemen aan deze tafel van prachtige buitenbeentjes.
Een van de best bewaarde geheimen van het schilderij is dat het fysiek is aangepast door de kunstenaar of zijn handelaar na de oorspronkelijke creatie. Oorspronkelijk was het schilderij kleiner en eindigde het net na de centrale tafel. Toulouse-Lautrec voegde later een L-vormige strook canvas toe aan de rechterkant en aan de onderkant om de imposante figuur van May Milton op te nemen. Deze wijziging veranderde de dynamiek van het schilderij radicaal en creëerde de sensatie van brute immersie en onbehagen waar het vandaag de dag beroemd om is.
Een ander geheim schuilt in het verborgen zelfportret van de kunstenaar. Als je goed naar de achtergrond kijkt, zie je een klein figuurtje lopen naast een lange man. Dit is Toulouse-Lautrec zelf, vergezeld door zijn neef, dr. Gabriel Tapié de Céleyran. Het is een manier voor de kunstenaar om zichzelf in zijn eigen universum op te nemen zonder er het middelpunt van te zijn, waarbij hij zijn positie als permanente observator en discrete speler van de nacht in Montmartre benadrukt.
De vrouw met het groene gezicht, May Milton, was een Engelse danseres door wiens expressieve lelijkheid Lautrec naar eigen zeggen gefascineerd was. Het geheim hier is de bewuste keuze van Lautrec om haar op de voorgrond te plaatsen om de toeschouwer te schokken. In 1892 was het presenteren van een gezicht dat zo "misvormd" was door groen kunstlicht een belediging voor de academische schoonheidsidealen. Het was een daad van pure artistieke rebellie om de naakte waarheid onder de make-up te tonen.
Er is ook een geheim verband met de danseres Jane Avril, die we van achteren op de achtergrond zien terwijl ze haar haar schikt voor een spiegel. Hoewel ze een van de sterren van de Moulin Rouge was, kiest Lautrec ervoor om haar anoniem en alledaags weer te geven. Dit contrast tussen haar publieke roem en deze privé-pose versterkt het idee dat het schilderij de achterkant van het decor verkent, de menselijke realiteit achter het spektakel van de reclameposters die Lautrec elders creëerde.
Ten slotte verbergt de gebruikte techniek een fabricagegeheim: Lautrec schilderde vaak "à l'essence", dat wil zeggen door zijn olieverf te verdunnen met terpentijn op karton of nauwelijks geprepareerd canvas. Dit zorgde voor de matte afwerking en de lichte uitlopers die aan de randen van het schilderij te zien zijn, waardoor het werk het uiterlijk krijgt van een schets die ter plekke is gemaakt, bijna als een vroege fotografische momentopname.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk materieel kenmerk van het canvas onthult een belangrijke wijziging van de oorspronkelijke compositie door Toulouse-Lautrec om de immersie van de toeschouwer te vergroten?
Ontdekken
