Rococo1777
De grendel
Jean-Honoré Fragonard
Het oog van de conservator
"Het precieze gebaar van de minnaar die de grendel dichtschuift, wiens fallische vorm de wanorde van de lakens en de appel op de tafel weerspiegelt."
Dit werk, het hoogtepunt van de gesuggereerde erotiek uit de 18e eeuw, vangt het noodlottige moment waarop begeerte omslaat in het onomkeerbare.
Analyse
Geschilderd rond 1777, markeert "De Grendel" een periode van volwassenheid voor Fragonard, waarbij hij wegbeweegt van lichte Rococo-scènes naar een donkerder dramaturgie. De historische context is die van de late Verlichting, waar libertinisme een zoektocht naar absolute passie wordt. Het werk werd besteld door de markies de Véri als tegenhanger van een religieus werk, wat een contrast creëert tussen heilige en profane liefde.
De mythologische en symbolische analyse is alomtegenwoordig. Hoewel het een eigentijdse genrescène is, wordt de mythe van de zondeval hier hergeïnterpreteerd. De appel op de tafel links verwijst direct naar de verboden vrucht van Eden. De kamer wordt het theater van een nieuwe erfzonde. De psychologie rust op de ambiguïteit van instemming: de vrouw lijkt de minnaar af te weren terwijl ze zich tegelijkertijd overgeeft.
Technisch gebruikt Fragonard een vurige maar beheerste toets. De lichtbehandeling is magistraal en herinnert aan de invloed van Rembrandt. Een unieke lichtbron van links raakt heftig het satijn van de jurk en het gezicht van de man. Texturen worden met tactiele virtuositeit weergegeven: het zware karmosijnrode fluweel en de zachtheid van de gekreukte stoffen creëren een verstikkende atmosfeer.
Ten slotte verkent het werk het verstrijken van de tijd. Het vergrendelen van de deur markeert het einde van de onderhandeling en het begin van de daad. De diepe plooien van het bed anticiperen op de opwinding van de lichamen. Fragonard verandert een galante anekdote in een universeel drama over menselijk verlangen.
Een fascinerend geheim onthuld door infraroodanalyses betreft de structuur van de gordijnen. De vorm van het rode gordijn links is vaak geïnterpreteerd als een metaforische weergave van de vrouwelijke anatomie. Nog verontrustender is de suggestie dat het silhouet van de minnaar een geïdealiseerd zelfportret van de schilder zou kunnen zijn.
Een weinig bekende anekdote verbindt dit doek aan een morele dimensie. Hoewel het als erotisch wordt beschouwd, diende het werk als waarschuwing tegen onvoorzichtige liefde. De omgevallen vaas en de verspreide bloemen symboliseren traditioneel het verlies van maagdelijkheid. De dualiteit met het religieuze pendant toont de twee kanten van de menselijke ziel.
Recente studies hebben aangetoond dat Fragonard extreem dure rode lakken gebruikte om die diepte van bloed en passie te bereiken. Het contrast tussen bloedrood en het maagdelijk wit van de jurk creëert een chromatische spanning. Dit schilderij is ontworpen om zowel het oog als de geest van de 18e-eeuwse toeschouwer te verontrusten.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke vrucht, vaak een symbool van de erfzonde, ligt er op de zijtafel?
Ontdekken
