Symbolisme1903
The Soul of the Rose
John William Waterhouse
Het oog van de conservator
"De vrouwenfiguur, geabsorbeerd door de geur van een roos, symboliseert de overgang tussen het late prerafaëlitische naturalisme en een intens psychologisch symbolisme."
Een sensuele en melancholische belichaming van vrouwelijk verlangen, waarbij de reukzin de vector wordt van een diepe poëtische emotie geïnspireerd door Alfred Tennyson.
Analyse
The Soul of the Rose is een topstuk uit de volwassenheid van Waterhouse, geïnspireerd door de verzen uit het gedicht "Maud" van Lord Alfred Tennyson: "And the soul of the rose went into my blood". Dit schilderij illustreert niet louter een gedicht; het vangt de essentie van de zintuiglijke ervaring zelf. De vrouw, gekleed in een rijk geborduurd gewaad, leunt tegen een warme bakstenen muur en sluit haar ogen om zich volledig over te geven aan de geur van de bloem. Deze eenvoudige handeling wordt een verkenning van de vrouwelijke innerlijkheid en het affectieve geheugen, een thema dat de symbolistische schilders uit het Edwardiaanse tijdperk nauw aan het hart lag.
De verklaring van de persoonlijke "mythe" van Waterhouse ligt hier in de figuur van de "vrouw in de tuin", een gesloten ruimte (hortus conclusus) die zowel huiselijke veiligheid als de gevangenis van verlangens vertegenwoordigt. In tegenstelling tot zijn meer tragische werken zoals "The Lady of Shalott", lijkt deze figuur een tijdelijke bevrijding te vinden in de olfactorische sensatie. De roos, traditioneel geassocieerd met Aphrodite en kortstondige passie, dient hier als brug tussen de fysieke en de spirituele wereld. De kijker wordt uitgenodigd om de geur te verbeelden, waardoor een visuele ervaring wordt getransformeerd in een synesthetische.
Historisch gezien past dit doek in een periode waarin Waterhouse afstand neemt van puur mythologische thema's om subtielere psychologische toestanden te verkennen. Het rossige haar en de bleekheid van de huid zijn directe eerbetonen aan het prerafaëlitische schoonheidsideaal, maar de behandeling van licht en textuur toont een discrete impressionistische invloed. De bakstenen muur, met zijn nuances van terracotta en oker, creëert een thermisch contrast met de koelte van de blauwe jurk en de tederheid van de roze bloemblaadjes.
Het werk behandelt ook het concept van de "bloem van de leeftijd". De vrouw is afgebeeld in de volheid van haar jeugd, maar het kader van de omsloten tuin en de handeling van het ruiken aan een snijbloem of een bloem aan het einde van de bloei suggereren de vluchtigheid van de tijd (tempus fugit). Het is een stille meditatie over de verwelkende schoonheid en de volharding van de herinnering. De positie van haar hand op de muur suggereert een fysieke spanning, een verlangen om aan te raken en te voelen dat verder gaat dan het loutere kader van de reukzin.
Ten slotte slaagt Waterhouse erin een sfeer van gedeelde eenzaamheid te creëren. Hoewel de vrouw alleen is, suggereert de aanwezigheid van de roos een onzichtbare dialoog met een afwezige minnaar of een verloren verleden. De kracht van het werk ligt in de economie van middelen: een gebaar, een gesloten blik, een bloem, volstaan om een compleet verhaal op te bouwen over nostalgie en het streven van de ziel naar een poëtisch elders.
Een van de meest intrigerende geheimen van dit doek ligt in de identiteit van het model. Hoewel vaak geïdentificeerd als Muriel Foster, suggereren recente onderzoeken dat Waterhouse de trekken van verschillende van zijn favoriete modellen heeft samengevoegd om een "samengestelde schoonheid" te creëren die perfect aansloot bij zijn esthetische ideaal. Deze praktijk van systematische idealisering stelde de kunstenaar in staat om een constante visuele signatuur te behouden terwijl hij varieerde in narratieve onderwerpen.
Een minder bekend technisch geheim betreft de textuur van de bakstenen muur. Waterhouse heeft de bakstenen niet simpelweg geschilderd; hij gebruikte een specifieke impasto-techniek om de porositeit en de warmte van de door de zon verwarmde steen te simuleren. Röntgenanalyses hebben onthuld dat de kunstenaar de positie van de hand van de vrouw meerdere keren heeft herzien. Aanvankelijk was de hand losser, maar hij koos ervoor om deze lichtjes tegen de muur te verkrampen om een dimensie van ingehouden verlangen en psychologische spanning aan de scène toe te voegen.
De afgebeelde tuin is geen denkbeeldige plek maar is direct geïnspireerd op de tuinen van Italiaanse villa's die Waterhouse had bezocht. De kunstenaar is geboren in Rome en hield zijn hele leven een fascinatie voor het mediterrane licht en de Latijnse architectuur. Deze bakstenen muur is niet typisch Engels; het roept eerder de structuur op van een Italiaanse Renaissancetuin, waardoor een bewuste geografische verschuiving ontstaat die het tijdloze en universele aspect van de scène versterkt.
Er is ook een geheim verbonden aan de jurk. Het complexe motief van de blauwe jurk is geïnspireerd op textiel uit de Byzantijnse en middeleeuwse periode dat Waterhouse met passie bestudeerde. Deze kledingkeuze is niet alleen esthetisch; het dient om het personage te verankeren in een gemythologiseerd verleden, haar onttrekkend aan de realiteit van het Engeland van 1903 om van haar een tijdloze figuur te maken. De kleur blauw, traditioneel duur en nobel, onderstreept de waardigheid van de weergegeven emotie.
Ten slotte verbergt de roos zelf een verborgen symboliek. In die tijd werden bepaalde rozensoorten specifiek geassocieerd met gecodeerde boodschappen (de taal van de bloemen). De roos waaraan de vrouw ruikt is een "Damaskusroos", bekend om haar bedwelmende geur en kwetsbaarheid. Door deze variëteit te kiezen, benadrukt Waterhouse dat de "ziel" van de roos precies datgene is wat haar fysieke schoonheid overleeft, een metafoor voor de kunst zelf die modellen en makers overleeft.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke radicale esthetische intentie verkent Waterhouse in "The Soul of the Rose", buiten de illustratie van Tennysons gedicht "Maud"?
Ontdekken
